موضوع :
تاثیر استفاده از مکمل های چربی در جیره های فلاشینگ بر عملکرد تولیدمثلی میشهای قزل
موضوع :
بررسی شاخصهای تولیدمثلی گلههای گاو شیری استانهای آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی و مقایسه آن با استانداردهای موجود
موضوع :
تأثیر سطوح مختلف پسماندهای رستوران در جیرههای غذایی برههای پرواری بر ساختار بافتشناسی و هیستومتریک وشاخص آپوپتوزی بافت پوششی شکمبه
- اثرات مفید گیاهان دارویی بر عملکرد حیوانات
الف) تحریک مصرف خوراک – اشتها آور
ب) ازدیاد ترشح آنزیمهای گوارشی، افزایش قدرت هضم و جذب مواد مغذّی
ج) تحریک سیستم ایمنی – تقویت کنندههای ایمنی
د) ضد باکتری، ضد ویروسی و ضد فعالیتهای التهابی، ضد باکتری
ذ) دارای فعالیت ضد کوکسیدیوزی و ضد انگلی
اسانسهای گیاهی ترکیب پیچیدهای از اجزای مختلف شیمیایی با مقادیر گوناگون میباشند. به علت تغییرات زیاد در این ترکیبات، اثرهای بیولوژیکی اسانسها متفاوت میباشد. خواص ضد میکروبی بعضی از اسانسهای گیاهی شناخته شده است. با توجّه به این خواص و سایر اثرهای بیولوژیکی، اسانسها به عنوان یک جایگزین مناسب برای آنتیبیوتیکها با اهداف درمانی مطرح میباشند.
آلجیک و همکاران (2004). اظهار داشت که روغنهای ضروری حاصل از برخی گیاهان، کارآیی حیونات را بهبود میبخشد.
جامروز و همکاران (2003). به این نتیجه رسیدند که عصارههای گیاهی، تعداد کل اشریشیاکولی و کلستریدیوم را در روده مرغها کاهش میدهند.
(واندرومی، 1998) گزارش کرد گیاهان حاوی تعدادی از عوامل مؤثر زیستی مانند: آلکالوئیدها، فلاونوئیدها، بیوفلاوین، گلوکوزیدها و موسیلاژها هستند که در ساز و کار عمل گیاهان در بدن موجودات مصرف کننده تأثیرگذار میباشند، گیاهان دارویی میتوانند به عنوان جایگزین آنتیبیوتیکها مورد استفاده قرار بگیرند و استفاده از روغنها استخراج شده از گیاهان کار آیی سیستم ایمنی طیور را بهبود میبخشد.
فرآوردههای گیاهان به عللی نظیر در دسترس بودن، راحتی کاربرد، نداشتن اثرات سوء جانبی و خواص ضد- باکتریایی و ضد اکسیداسیونی به صورت سنتی برای درمان بعضی از بیماریها در انسان و حیوانات از دیر باز استفاده میشوند (نوریزاده و همکاران، 1383).
گوشت بلدرچین
در سالهای اخیر گوشت بلدرچین به عنوان یک منبع پروتئین در اکثر فروشگاههای مواد پروتئینی به صورت بسته بندی شده عرضه میشود و مصرف آن روز به روز افزایش مییابد. طعم مطبوع گوشت عمدتاً مربوط به مادة گلیکوژن موجود در سلولهای ماهیچه میباشد و هر چه ماهیچهها در طول حیات حیوان فعالتر باشند، گوشت آنها لذیذتر خواهد بود. از طرف دیگر، هرچه حیوان دارای فعالیت و جنب و جوش بیشتری باشد، میزان گلیکوژن در ماهیچه افزایش یافته و سبب بهتر شدن کیفیت گوشت قرمز خواهد شد.
بلدرچین، حیوانی با خصوصیت پرندگان وحشی شکاری پر جنب و جوش میباشد و به دلیل خواص مذکور گوشت بسیار خوش طعم و مقوی دارد. از طرف دیگر بزرگترین ماهیچة پرندگان، ماهیچة سینه میباشد که این عضو در پرندگان مثل مرغ و خروس به دلیل عدم پرواز دارای بافتی خشن و طعمی نه چندان لذیذ است، در حالی که در مورد بلدرچین به علت جنب و جوش و فعالیت زیاد گوشت سینه علاوه بر این که حجم قابل توجّهی از کل لاشه را تشکیل میدهد، دارای طعم خوشمزه نیز میباشد و سینه با 40 درصد از سهم لاشه آماده بریان نسبت به سایر طیور، بالاترین میزان را به خود اختصاص میدهد. بلدرچین در تقسیم سینه و گوشت خالص (80 تا 82 درصد) و استخوان (11 تا 12 درصد) و پوست (6 تا 9 درصد) بهترین بازده را نسبت به سایر طیور دارد (گلزار ادبی، 1385).
1-11- تخم بلدرچین
تخم بلدرچین از دیر باز به بیماران تجویز میشود امروز نیز جایگاه طبیعی خود را تقریباً باز یافته است به نظر قدما تخم بلدرچین رنگی و لکه لکه بوده و بسیار کوچک و در حدود 10 گرم وزن دارد و تخم بلدرچین از نظر کیفیت با تخم سایر پرندگان مقداری تفاوت دارد به طوری که میزان پروتئین آن 2/3 درصد و میزان پروتئین زرده آن 1/5 درصد بیشتر از تخم مرغ معمولی است. مقدار فسفر و کلسیم در تخم بلدرچین 5 برابر و آهن 5/4 برابر تخم مرغ معمولی میباشد. مقدار ویتامین B1 و 2 B در تخم بلدرچین 6 برابر و میزان ویتامین 12 B آن 15-14 برابر تخم مرغ است، به عبارت سادهتر ارزش غذایی هر گرم تخم بلدرچین به اندازه 4 گرم تخم مرغ است (بنی اسدی، 1374؛ نصیری، 1376).
میزان کلسترول زردة تخم بلدرچین 78/21 میلیگرم در هر گرم زرده و لگهورن سفید 61/20 میلیگرم در هر گرم زرده بوده و این ارقام نشان میدهد که کلسترول زردة تخم بلدرچین بیشتر از تخممرغ میباشد (ماهری سیس، 1376). بررسیها نشان داده است که تخم بلدرچین از نظر ترئونین و لیزین غنیتر از تخممرغ بوده ولی از نظر ایزولوسین فقیرتر است (ماهری سیس، 1376). همچنین تخم بلدرچین از نظر زرده، مادة خشک، چربی، کلسیم، فسفر، مولیبدن، ویتامین A و فسفولیپید به ویژه لیستین غنیتر از تخممرغ بوده، ولی از نظر منگنز، روی و کاروتن فقیرتر است. تخم بلدرچین از نظر وزنی شامل 5/59 – 5/58 درصد سفیده، 32-31 درصد زرده و 5/9 درصد پوسته میباشد (ماهری سیس، 1376). وزن مخصوص تخم بلدرچین 1065-1060 میباشد (ناظر عدل، 1375). تحقیقات نشان داده است که اکثر مشخصات فیزیکی و شیمیایی تخم بلدرچین تحت تأثیر تغذیه، سن، نژاد، سیستم نگهداری، فصل، دما و رطوبت تغییر میکنند (ماهری سیس، 1376).
1-12- تغذیه
در مقام مقایسه با مرغ، بلدرچین ژاپنی طبیعتی ناآرامتر و متابولیسمی فعالتر دارد و این امر میزان نیاز پرنده را به جیرة نگهداری افزایش میدهد. با توجّه به رشد سریع بلدرچینها در 6 هفتة اوّل زندگی و همچنین تولید زیاد تخم نسبت به وزن آنها که بالغ بر 5/3 – 3/3 کیلوگرم در سال میشود. (20 برابر وزن خود بلدرچین)، به غذای متراکمتری (انرژی و پروتئین زیادتری) نیاز دارند (ناظر عدل، 1375).
معمولاً مواد غذایی، به ویژه در سنین اولیه به صورت آردی در اختیار بلدرچینها گذاشته میشود که بعداً میتوان غلات را درشتتر آسیاب نمود و همچنین میتوان غذا را به صورت پلت با قطری در حدود 2 میلیمتر نیز درآورده و مصرف نمود (ناظر عدل، 1375).
کلیة مواد غذایی که در مرغ قابل مصرف هستند، در بلدرچین نیز مورد استفاده قرار میگیرند (حقیقی خوشبو، 1375).
مقدار غذا به طور متوسط 30-25 گرم برای هر بلدرچین تخم گذار و بالغ در روز برآورد میگردد و در کل دورة پرورش (6 هفتة اول زندگی) مقدار غذا مصرفی در حدود 650-600 گرم (سه هفتة اول حدود 250-220 گرم و سه هفتة دوم 400-350 گرم) برای هر قطعه محاسبه میگردد و ضمناً مادهها به سبب رشد بیشتر و سریعتر، مصرف غذای نسبتاً بیشتری در مقایسه با نرها دارند (ناظر عدل، 1375).
در هفتة اول زندگی بلدرچینها به غذای کمتری نیاز دارند (کمتر از 5 گرم در روز) ولی به تدریج نیاز به غذا به ویژه در اواخر رشد افزایش مییابد (ناظر عدل، 1375؛ امامی میبدی، 1372).
خواص بیولوژیکی بلدرچین
بلدرچین که به نامهای بوف، بدبده و کرک نیز در مناطق مختلف کشور معروف است، جزو پرندگان شکاری بوده و دارای جثهای کوچک میباشد و به صورت وحشی ب، جزو پرندگان شکاری بوده و دارای جثهای کوچک میباشد و به صورت وحشی بیشتر در مزارع غلاّت مشاهده شده و در چمنزارهاآشیانه میسازد. بلدرچین وحشی پرندهای مهاجر بوده که میتواند در فاصلة 1000-400 کیلومتر مهاجرت نماید و در سال 14-7 تخم میگذارد که وزنی در حدود 10 گرم دارند (دیانی، 1376؛ ناظر عدل، 1375؛ شین ایتو، 1994). بلدرچینهای وحشی در نواحی خشک مرتع به طور دسته جمعی زندگی کرده و در فصل جفتیابی زندگی اجتماعی را رها کرده و به صورت یک جفت نر و ماده با ساختن لانه بر روی زمین صاف، زندگی مشترکی را آغاز میکنند. بلدرچینها، به ویژه بلدرچین نر صداهای مخصوصی در هنگام جفتیابی از خود بروز میدهد که جنس مخالف را به خود جلب نماید. این صداهای جفتیابی هم زمان با آغاز سن بلوغ یعنی 6-5 هفتگی بروز مینماید. صدای بلدرچین ژاپنی کلفت ولی صدای بلدرچین معمولی لطیف و موزون است (ناظر عدل، 1375).
در بلدرچین برخلاف سایر طیور، بلدرچینهای ماده سنگینتر (20 درصد) و جثة بزرگتری نسبت به بلدرچینهای نر دارند (حقیقی خوش خو، 1375).
طول بدن بلدرچین ژاپنی تقریباً 15 سانتیمتر و بلدرچین معمولی 18 سانتیمتر است، تشخیص جنسیت در سه هفتة اوّل بسیار مشکل و توأم با خطای زیاد است ولی بعد از سه هفتگی شناسایی به طور واضح امکان پذیر است بدین معنی که در بلدرچینهای نر، پرهای گردن قهوهای و پرهای سینه قرمز مایل به قهوهای روشن (دارچینی یا کرم حنایی) بوده، درحالیکه در بلدرچینهای ماده پرهای گردن و سینه روشن با لکههای سیاه رنگ به شکل نقطهها یا نوارهایی ظاهر میشوند. روش دیگری تشخیص این است که بلدرچینهای نر دارای غدهای به اندازة یک فندق در قسمت بالای کلواک قرارگرفته که مایع سفیدی در اثر فشار و تحریکات ترشح میشود که نباید آن را با اسپرم اشتباه نمود و روش سوم تشخیص جنسبت به روش ژاپنی با 98 درصد اطمینان میباشد ولی مهارت خاصی نیاز دارد (ماهری سیس، 1376).
جوجههای بلدرچین با پوشش کرک قهوهای راه راه در پشت، از تخم در میآیند، هنگام تولد وزنی حدود 8-6 گرم داشته و بسیار پرتحرکند. بلدرچین در سن 45-35 روزگی بالغ شده و بلدرچین ماده در بین 6-5 هفتگی شروع به تخمگذاری میکند. نرها نیز به محض بلوغ شروع به آواز خواندن میکنند (ماهری سیس، 1376).
وزن بلدرچین نر در 6 هفتگی بین 120 تا 150 گرم و در مورد بلدرچین ماده 150 تا 180 میباشد. تا سن سه هفتگی، سرعت رشد نرها و مادهها تقریباً یکسان است ولی از سن سه هفتگی مادهها رشد سریعتری پیدا میکنند. رشد نرها از 8 هفتگی و مادهها از 9 هفتگی بسیار کند گشته ولی تا سن 3 تا 5/3 ماهگی رشد به صورت بسیار بطئی ادامه مییابد (گلزار ادبی، 1385).
وزن بلدرچینهای نر و ماده نسبت به شرایط نگهداری (تغذیه، پرورش و مدیریت و ...) و سن و نژاد تفاوت نشان میدهد و آنچه لازم است اشاره شود این است که وزن تخم تأثیری بر وزن نهایی یا سرعت رشد ندارد (ماهری سیس، 1376).
وزن بلدرچین نر در 6 هفتگی بین 120 تا 150 گرم و در مورد بلدرچین ماده 150 تا 180 گرم متغیر میباشد بلدرچینهای تخمگذار حدود 280 تخم در سال میگذارند. در کل بلدرچینها به ازای 270 تخم در سال حدود 8 کیلوگرم غذا مصرف مینمایند و تولید وزنی تخم در سال حدود 3 کیلوگرم میباشد (ماهری سیس، 1376).
تخم بلدرچین دارای لکههایی به رنگهای متفاوت با زمینهای سبز، قهوهای یا آبی و ... بوده و تقریباً به طور متوسط 10 تا 12 گرم وزن دارند، که حدود 8-7 درصد وزن بدن را شامل میگردد. 75 درصد تخمگذاری 3 تا 6 بعد از ظهر و 20 درصد در شب گذاشته شده و درصد نطقه دارای در هفتة اوّل شروع تخم گذاری 4 درصد و در پایان دو ماهگی به 72 درصد میرسد (دیانی، 1376؛ ماهری سیس، 1376).
1-6- جوجهکشی و باروری
جوجهکشی بلدرچینهای وحشی به صورت طبیعی (کرچ شدن) انجام میشود و با خوابیدن بلدرچین ماده روی تخم صورت میگیرد که در سال 12 تخم میگذارد (دیانی، 1376؛ ناظر عدل، 1375)، ولی بلدرچینهای اهلی در تمام طول سال تخم گذاشته وکرچ شدن در بین نوع اهلی در حد وسیعی کاهش یافته و این پدیده به ندرت در آنها ظاهر میشود. جوجهکشی مصنوعی در آنها همانند مرغها است. تخم بلدرچین وحشی که وزنی در حدود 10 گرم دارد که در نوع اهلی به 12 گرم هم میرسد (ناظر عدل، 1375).
نگهداری تخمها در انبارهایی با دمای 15-13 درجة سلسیوس و رطوبتی 60-50 درصد به مدت 8 روز امکان پذیر است، ولی معمولاً نباید بیش از 7 روز انبار شود (سانبوری، 1992؛ ناظر عدل، 1375).
دورة جوجهکشی 17 روز به طول میانجامد ولی اگر چنین رشد اولیة داشته باشد، به 15 روز تقلیل مییابد (ناظر عدل، 1375).
تخمها برای جوجه درآوری مدت 14 روز در انکوباسیون تحت شرایط دمایی 8/37 درجة سلسیوس و رطوبت نسبی 65-60 درصد و مدت 3 روز هم در هچر تحت شرایط دمایی 5/37 – 3/37 سلسیوس با رطوبت نسبی 90-80 درصد سپری مینمایند (ناظر عدل، 1375).
قدرت جوجه درآوری تخمهای بارور 80-70 یا به عبارتی 70-50 درصد از کل تخمهای گذاشته شده را شامل میشود که بستگی زیادی به سن آنها به ویژه سن مادهها دارد (ناظر عدل، 1375).
بهترین نتیجه باروری را در نسبت یک به یک میتوان اخذ کرد ولی عملاً نسبت یک نر به 3 ماده اعمال
میگردد و پس از هر بار جفتگیری بلدرچینهای ماده به مدت 6-5 روز و گاهی حتی 12-10 روز تخمهای بارور میگذارد و برای اینکه اسپرمها در سن بلوغ کاملاً فعال گردند، حداقل 16 ساعت نور در سالن لازم است (ناظر عدل، 1375).
جمعآوری تخمهایی که برای جوجهکشی استفاده میشوند بایستی 4 روز بعد از ورود نرها به داخل مادهها صورت گیرد (آچاریا[1]، 1990). لازم به ذکر است که با افزایش سن مادههای قدرت جوجه درآوری تخمهای بارور کاهش مییابد، امّا مسن بودن نرها تأثیری در این امر ندارد (آچاریا، 1990) و مادههای جوان صرف نظر از سن نرها بیش از مادههای مسن جفتگیری مینمایند (حقیقی خوش خو، 1375).
به طور کلی قابلیت جوجه درآوری بر اثر ذخیرة طولانی مدت کاهش مییابد که به طور متوسط به ازای هر روز انبار کردن، درصد جوجه درآوری با ضریب ثابت 3 درصد در روز کاهش مییابد (آچاریا، 1990؛ حقیقی خوش خو، 1375)، البته سن گلة والدین (مادر) نیز در جوجه درآوری مؤثر است و با افزایش سن، درصد جوجه درآوری کاهش مییابد. بهترین درصد جوجه درآوری در تخمهایی حادث میشود که پرندگان در سن 24-8 هفتگی گذاشته باشند (آچاریا، 1990؛ حقیقی خوش خو، 1375).
1-7- بازده تولید
با وجود اینکه بلدرچینهای سنگین وزن (پرواری در دورة پرورش) تا سن بلوغ مقدار 700-650 گرم غذا مصرف مینمایند، لیکن ضریب تبدیل غذایی در اثر به گزینی و عوامل مدیریتی و اصلاحی در بلدرچین نر و ماده روز به روز به ازای هر کیلوگرم افزایش وزن، کاهش داده است و ضریب تبدیل غذایی در دورة تخمگذاری با توجّه به مصرف 30 گرم غذای روزانه حدود 4/3- 3/3 میباشد (ناظر عدل، 1375).
درصد تلفات در دورة رشد 5-3 درصد و در دورة تخمگذاری 2-1 درصد در هر ماه است (ناظر عدل، 1375).
عملاً طول مدت نگهداری بلدرچینها جهت حصول تخم حدود 7-6 ماه بوده ولی تا یک سال هم نگهداری
میکنند (ناظر عدل، 1375).
در ابتدای دورة تخمگذاری به ویژه در هفتة اول درصد تخمگذاری 4 درصد است که در سن 50 روزگی به 50 درصد رسیده و تا پایان 2 ماهگی به 72 درصد و در سن 10 هفتگی به 80 درصد بالغ میگردد و در حدود 50 روز بعد از شروع تخمگذاری (حدود سن 90-89 روزگی) به اوج تولید (86 درصد) میرسد (گلیان، 1374؛ نصیری، 1376؛ آچاریا، 1990).
1-8- روشهای نگهداری و شرایط لازم
اساساً میتوان بلدرچینها را نیز همچون مرغ به سه روش بستر، قفس و باتری نگهداری نمود ولی فعلاً آنچه عملاً استفاده میشود، بیشتر سیستم قفس میباشد.
1-8-1- سیستم بستر
از سیستم بستر در پرورش بلدرچین زیاد استفاده نمیشود چون جوجهها بسیار کوچک و پر تحرک بوده و رسیدگی به آنها و تأمین شرایط زندگی آنها در این سیستم مشکل است. ضمناً فضای بیشتری نیز احتیاج دارند با این وجود در سیستم بستر در ابتدای دورة پرورش میتوان 150 جوجه را در هر متر مربع که این تعداد در 2 هفتگی به 100 قطعه در هر متر مربع در 3 هفتگی برای نگهداری هر بلدرچین 150 سانتیمتر مربع مساحت و برای هر قطعه بلدرچین بالغ مساحتی در حدود 200-190 سانتیمتر مربع در نظر گرفت (ماهری سیس، 1376).
لازم به تأکید است که حتیالامکان در 3 هفتة اول زندگی از سیستم بستر صرف نظر شده و به جای آن از قفس که نتایج بهتری میدهد بهره گرفت (ماهری سیس، 1376).
1-8-2- سیستم قفس
نگهداری بلدرچینهای بالغ و جوجههای آنها اصولاً در قفس صورت میگیرد. حسن این روش در آن است که کنترل بلدرچینهای حساس در مواقع ترس و بیماری در قفس بیشتر میّسر است.
ارتفاع قفسها کم و اصولاً برای دورة پرورشی از قفسهایی به ابعاد 100 × 60 سانتیمتر و ارتفاعی در حدود 16 - 15 سانتیمتر استفاده میکنند. معمولاً 170-140 جوجه را تا دو هفتگی میتوان در چنین قفسهایی نگهداری نمود.
مساحت لازم هر قطعه بلدرچین بالغ 80-75 سانتیمتر مربع و برای جوجهها، بستر به سنین مختلف 70-20 سانتیمتر مربع میباشد (ماهری سیس، 1376).
کف قفسها را در هفتة اوّل با کاغذ یا مقوای نازک میپوشانند تا از گیر کردن پای جوجهها در سواخهای کف که ابعادی در حدود 8/0 سانتیمتر مربع دارند، جلوگیری شود (ماهری سیس، 1376).
بلدرچینها تا سن بلوغ (سن شش هفتگی قبل از شروع تخمگذاری) در سالن جوجه و در قفسهایی که ابعاد آن معّین است، نگهداری و پس از آن جهت تخمگذاری به قفسهایی که در سالن بالغین نصب شدهاند، و ابعادی بزرگتر دارند منتقل میشوند (ماهری سیس، 1376).
قفسها میتوانند 4 الی 8 طبقه روی گذاشته شوند، امّا ارتفاع اولین ردیف قفسها از کف بایستی در حدود 60 سانتیمتر باشد (ماهری سیس، 1376).
1-8-3- سیستم باتری
تمام مشخصات دقیقاً مانند سیستم قفس میباشد، تنها با این تفاوت که در این سیستم کلیة کارهای سالن اعم از تغذیه و آبدهی و کودکشی و ... به صورت اتوماتیک انجام میگیرد، در صورتی که در سیستم قفس بیشتر کارها دستی بوده و به کارگر بیشتری نیاز است.
1-8-4- درجة حرارت سالن
در روزهای اول درجة حرارت سالن نگهداری حدود 35-27 درجة سانتیگراد و هر هفته 3 درجه کاهش مییابد تا حرارت به 25-20 درجة سانتیگراد برسد که حرارت مطلوب سالنهای پرورشی بلدرچین میباشد؛ و تا آخر دوره در این حّد نگهداری میشود (ماهری سیس، 1376).
هر چند بلدرچینهای بالغ میتوانند با دمای کم سازگاری داشته و مقاوم گردند، ولی نیاز به محلی دارند که حداقل 14-13 درجة سلسیوس حرارت داشته باشد (ماهری سیس، 1376).
1-8-5- نور
نور از هردو جهت شدت و مدت مهّم بوده که احتمالاً مورد بحث قرار میگیرد.
- مدت نور
در 3-2 روز اول ورود جوجهها به سالن حتماً بایستی 24 ساعت روشنایی داده شود مطالعات انجام شده در دانشگاه کالیفرنیا نشان داده است که بلدرچین ژاپنی برای تولید مطلوب به 18-14 ساعت نور نیاز دارد و برای تخمگذاری حداقل 16 ساعت نور ضروری است (ماهری سیس، 1376).
- شدت نور
شدت نور در هفتة اول 4 وات و بعد از این مدت تا آخر دوره 2 وات برای هر متر مربع سالن لازم میباشد (امامی میبدی، 1372).
1-8-6- رطوبت
برای سالن نگهداری بلدرچین رطوبت نسب بین 70-40 درصد مناسب است. رطوبت کم باعث کاهش رشد پرها و ایجاد گرد و خاک و رطوبت زیاد موجب شیوع بیماریهای تنفسی و گوارشی به ویژه آسپروژیلوس میگردد که تهویة مطلوب و اضافه کردن سنگ آهک (آهک زنده) به بستر از رطوبت زیاد و شیوع بیماری مذکور جلوگیری میکند (ماهری سیس، 1376).
1-8-7- تهویه
تهویه عبارتست از وارد کردن هوای تازه (اکسیژن) به سالن و خارج کردن هوای آلوده (دی اکسید کربن، و گازهای متصاعد شده دیگر مثل آمونیاک و ... ) از سالن، بدون تهویة سالم و مطلوب، تنظیم رطوبت و حرارت و بهداشت سالن بعید به نظر میرسد، در تهویة نامطلوب عملاً تلفات بلدرچینها بیشتر میشود.
1-9- بهداشت
در مورد بهداشت، موارد ذیل دقیقاً بایستی رعایت گردند (پناهی دهقان و همکاران، 1375).
الف - بلدرچینها را بایستی دسته جمعی بر حسب سن تقسیم بندی کرده، پرورش داده و برای سالن جوجه و بالغین کارگر مستقلی در نظر گرفته شود.
ب - خرید بلدرچینها باید از گلههای عاری از بیماری صورت گیرد.
ج - کنترل مداوم گله از نظر سالمونلا ضروری بوده و تمام بلدرچینهایی را که به هر دلیل مریض شدهاند، بایستی از گله جدا کرد.
د- قبل از دورة انکوباسیون، باید انکوباسیون و هچری بوسیلة دود دادن مواد ضدعفونی کننده، ضدعفونی و میکروب زدایی شوند.
ذ- مزرعة نگهداری بلدرچینها از محل سایر گونههای دام و طیور باید مجزا باشد.
و- کنترل مداوم و دقیق بازدیدکنندگان (ضدعفونی کفشها)
ز- بلدرچینهای تلف شده بایستی خارج و تجهیزات و لوازم آلوده در صورت امکان ضدعفونی شده در غیر این صورت معدوم شوند.
شامل بحث های زیر که به صورت علمی و به زبان ساده تر توضیح داده شده است :
تعریف ژنومیک
زمینه کاربردی اصلی پدیده ژنومیک در دامپروری
ابزارهای ژنومیک
بکار گیری اب ...
- تاریخچة پرورش بلدرچین در جهان
اکثر بلدرچینهای اهلی ژاپنی از نوع بلدرچینهای وحشی ژاپنی مشتق شدهاند که به یک گونه مشخص (Coutrnix. Jopanica) تعلق دارند. اهلی کردن آنها در قرن پانزدهم در ژاپن و کره شروع شد. اما اهلی کردن بلدرچین معمولی (Cotunix. Coturnix) در محل دیگری انجام گرفته است (جعفری صیّادی و همکاران، 1376).
وتری[1] (1961) مدعی شد که بلدرچین اولین پرندهای به شمار میرود که به دست بشر اهلی شده است ولی نتوانست مدرکی بر ادعای خود ارائه دهد (جعفری صّیادی و همکاران، 1376). زونر[2] (1963) اشاراتی به طور مختصر در مورد بلدرچین کرده است، او یک خط تصویری از پادشاهان قدیمی مصر (2500 سال قبل از میلاد) را نشان داد که به وضوح به یک بلدرچین اشاره داشت (جعفری صیّادی و همکاران، 1376).
اهلی شدن بلدرچین ژاپنی در حدود قرن یازدهم و احتمالاً در ژاپن صورت گرفته و اولین مدرک و رکوردهای ثبت شده در ژاپن به قرن دوازدهم بر میگردد.
این پرنده توسط ساموراییها برای آواز خواندن نگهداری میشدند ولی کلیة بلدرچینهای آواز خوان در ژاپن در طی جنگ جهانی دوم به مصرف تغذیه رسیدند (جعفری صیّادی و همکاران، 1376).
در سال 1910 ژاپنیها علاقهمند به توسعة تولید گوشت و تخم این پرنده شده و تا سال 1941 به این کار ادامه داده و به دنبال آن، گلههایی از بلدرچین در کره، تایوان و چین ایجاد شدند.
بازیافت و پیشرفت این صنعت خیلی سریع بوده و به زودی این پرنده به امریکای شمالی، اروپا، خاورمیانه و خاور نزدیک برده شده. امریکاییها در طی سالهای 1950 بلدرچین ژاپنی را در گلههایی با تعداد زیاد به عنوان یک پرندة شکاری پرورش میدادند.
این پرنده، علاوه بر تولید گوشت و تخم، به عنوان حیوان آزمایشگاهی نیز مورد استفاده قرار میگرفت (جعفری صّیادی و همکاران 1376).
1-2- تاریخچة پرورش بلدرچین در ایران
تاکنون پژوهشهای گستردهای در رابطه با بلدرچین اجرا شده است. کشورهای که در این ارتباط فعالیتهای خوبی داشتهاند به ترتیب عبارتند از آمریکا، فرانسه، ژاپن، انگلستان، مجارستان، هنگ کنک، سنگاپور، بنگلادش و کشورهایی مثل سوریه و نیز پاکستان که اخیراً فعالیتهایی را شروع کردهاند در ایران نیز مزارع معدودی در پرورش بلدرچین فعالیت دارند (جعفری صیّادی و همکاران، 1376).
بنیانگذار پرورش صنعتی بلدرچین در ایران را، مرحوم دکتر معتمد میدانند (جعفری صیّادی و همکاران، 1376).
بر اساس بررسیهای به عمل آمده، پرورش بلدرچین در حال حاضر در شهرستانهای یزد، مشهد، قم، اصفهان، تهران، کرج و تبریز و همچنین ایستگاه تحقیقات بلدرچین شهرستان بناب در آذربایجان شرقی که تحقیق و پژوهش روی این پرنده در حال حاضر ادامه دارد، صورت میگیرد (اسدی، 1387).
1-3-اهمّیت پرورش بلدرچین
مطالعه روی بلدرچین به عنوان پرنده به دلایل متعددی میتواند جنبة بینادی یا کاربردی پیدا کند. هم اکنون از بلدرچین به عنوان حیوان آزمایشگاهی در سطح گسترده استفاده میشود و مزایای فراوان دیگری نیز سبب اهمّیت پرورش بلدرچین شده است.
پرورش بلدرچین به لحاظ مصرف گوشت و تخم آن در دنیا مرسوم شده است. با وجود این، استفاده از گوشت بلدرچین هنوز به عنوان یک غذای تجملی به شمار میرود. بلدرچین با داشتن ویژگیهایی مانند جثة کوچک، رشد سریع، بلوغ زودرس، تولید بالای تخم، فاصلة کوتاه تخمگذاری (حدود 20 ساعت)، فاصلة کوتاه ایجاد نسل، نیاز کم به محیط پرورش از نظر مساحت، نیاز به غذای کم، مقاوم به شوری آب تا حدود 3 درصد نمک (فرخوی و همکاران، 1373).
دورة انکوباسیون کوتاه، مقاوم به بسیاری از بیماریهای متداول جوجههای گوشتی، کیفیت بالای گوشت و تخم، قیمت بالای تولیدات، هزینة کم مواد غذایی و درمان و بازگشت سریع سرمایه و ... به عنوان پرندهای با ارزش و اقتصادی شناخته شده و هم اکنون در بسیاری از کشورهای جهان پرورش داده میشود و تحقیقات گستردهای در حال انجام میباشد (ماهری سیس، 1376؛ اسدی، 1387). در منازل این پرنده به عنوان پرندة تفریحی و آواز خوان نگهداری میشود (ماهری سیس، 1376).
بلدرچین در دو ماهگی به 20 برابر وزن اولیة خود رسیده، در حالی که مرغ در این مدت به 14 برابر وزن تولدش میرسد (اسدی، 1387).
تخم بلدرچین از کیفیت بالاتری نسبت به تخم مرغ برخوردار بوده، به طوری که ارزش غذایی تخم بلدرچین 4 برابر ارزش غذایی تخممرغ است (امامی میبدی، 1372).
تخم بلدرچین خاصیت انباری بهتری نسبت به تخم مرغ دارد. از تخم بلدرچین جهت مداوا، افزایش نیروی جنسی و تغذیة کودکان نیز استفاده میشود (دیانی، 1372).
گوشت بلدرچین به دلیل طعم مطبوع، داشتن کلسترول بسیار کم، طرفداران زیادی را به خود جلب نموده است (دانش مسگران، 1370؛ جعفری صیّادی و همکاران، 1376).
1-4- رده بندی بلدرچین و نژادهای آن
به عقیدة مجمع پرنده شناسی امریکا (1983) و پروفسور شین ایتو[3] (1994)، بلدرچین از نظر جانورشناسی به سلسلة جانوری، شاخة مهرهداران، کلاس (رده) پرندگان، راستة ماکیان (مرغان)، تیرة (خانواده) قرقاول سانان، جنس کوترنیکس و به یکی از گونههای زیر تعلق دارد (مهینی حسینعلی نیا، 1375؛ شین ایتو، 1994).
1-Coturnix. Cotunix(common quail)
2- Coturnix. Japonica (Jopanese quail)
3- Coturnix. Cormqandelica (Black breast quail)
4- Coturnix. Delegorquei(Harlequin quail)
5- Coturnix. Pectoralis (pectoral quail)
عدهای عقیده دارند که بلدرچین نژاد مشخص ندارد (ماهری سیس، 1376). امّا به عقیدة آفانا سیف تاکنون 6 نژاد و 60 لاین مختلف بلدرچین ثبت شده است که 34 لاین را لاینهای موتاسیون یافته تشکیل میدهند. تعدادی از نژادهای بلدرچین عبارتند از (دانش مسگران، 1370).
ـ بلدرچین سفید انگلیسی
ـ بلدرچین سیاه انگلیسی
ـ بلدرچین ژاپنی
ـ �
گیاهان دارویی
تعریف: گیاهان دارویی، گیاهانی هستند که یک یا برخی از اندامهای آنها حاوی مادة مؤثره میباشد که این مواد دارای اثرات فعال کنندة زیستی در موجودات زنده هستند. همچنین کاشت، داشت، برداشت این گیاهان به منظور استفاده از مواد مؤثره آنها انجام میگیرد (فتاحی، 1389).
گیاهان دارویی حاوی مواد مؤثره به سه گروه زیر تقسیم میشوند:
1-گیاهان داروی[1] : گیاهانی که یک یا چند اندام آنها حاوی موادی هستند که این مواد برای اهداف درمانی و یا به پیش مادة مواد دارویی شیمیایی شبه سنتزی استفاده میشوند مثل گل.
2- گیاهان معطر[2]: گیاهانی که باعث تحریک موجود زنده شده و اغلب نیرو دهنده و معطر هستند و ساختار آنها به طور کامل یا تا حدی زیادی اسانس میباشد مثل دارچین.
3- ادویهجات[3]: هر گیاه خشک شده که به منظور اهداف ادویهای و طعم دهنده مورد استفاده قرار میگیرند. مثل آویشن.
گیاهانی مثل نعناع، شوید، اسطوخودوس، گشنیز ویژگیهای فوق را دارند. مثلاً نعناع از لحاظ دارویی خاصیت ضد باکتری، تب بر و کاهش درد و حاوی اسانس میباشد و همچنین در صنایع غذایی باعث بهبود طعم
میشوند.
1-14- تاریخچة گیاهان دارویی
شروع تولید گیاهان دارویی و عطری به صورتهای جمعآوری و کشت، خارج از حافظة بشر است. امّا به احتمال زیاد شروع آن نزدیک به زمانی میباشد که این مواد به عنوان تسکین دهندة درد استفاده شدند که بو کردن، جویدن و خوردن برخی از مواد گیاهی منجر به آرامش و کاهش درد شده و عطر و طعم مطلوب این گیاهان به عنوان موادی با ارزش برای انسانهای اولیه شناخته شدند که منجر به ارتباط بهتر گیاه و مواد غذایی و احساس بهتر میشد (فتاحی، 1389).
مهاجرت انسان و سکونت در اکوسیستمهای مختلف منجر به جمعآوری گیاهان دارویی پرداخته و داد و ستد گیاهان بین ممالک همسایه صورت میگرفت، به این ترتیب به اشکال گوناگون از این گیاهان استفاده میشد.
در این زمان بسیاری از این داروها از آسیا به اروپا منتقل شده و استفاده از این گیاهان به عنوان مواد افزودنی
ادویهای و دارویی گسترش یافت. کشف تئوری میکروب توسط پاستور کخ[4] استفاده و مطالعات بر روی این گیاهان را تسریع کرد و استفاده از گیاهان تا اوایل 1900 به عنوان مواد دارویی اصلی باقی ماند (فتاحی، 1389).
بقراط (1377 قبل از میلاد) کاربرد دارویی 400 گونة گیاه دارویی را شرح داده است. ظهور دانشمندی نظیر سقراط، رازی، هروی، ابن سینا، ابوریحان بیرونی و جرجانی سبب گسترش این علم در جهان گردید (تیموریزاده و همکاران، 1387).
گسترة نفوذ گیاهان دارویی در تاریخ ادیان و ملتها درجای جای حوادث مهم تاریخی، سیاسی، اجتماعی و دینی، این گیاهان قرین توجّه بودهاند و یا منجر به بروز حوادث مهمی شدهاند در سورة دهر، آیات پنجم و ششم میخوانیم نیکوکاران عالم در بهشت شرابی مینوشیدند که طبعش در لطف رنگ و بوی کافور است.
با جست و جو و دقت در منابع دینی، تاریخی و ادبی، اسامی گیاهان دارویی، وجوه تسمیه و حوادث مرتبط با این گیاهان به وفور به چشم میخورد، بنابراین، در کنار توجّه فر آیندهای که به خواص درمانی این گیاهان میشود، لازم است جهت آشنایی بیشتر با این وجوه تسمیه، بررسیهای جامعتری انجام گیرد و حلقهای مجزای دانش بشری مربوط به گیاهان دارویی انسجام و اتصال بیشتری پیدا نمایند (عماد، 1380).
1-15- تاریخچة گیاهان داروی در ایران
ایرانیان از دیر باز و حتی بیش از دیگران در زمینة گیاهان دارویی و کاربرد درمانی آنها از داشتن پیشرفتهای برخوردار بودهاند. نمونة بارز آن کتاب باستانی اوستا است. در «وندیداد» یکی از پنج کتاب تشکیل دهندة اوستا (که در مجموع دست کم 2500 سال حکومت دارد)، بخشهای پرشماری به گیاه درمانی، معرفی گیاهان دارویی و کاربرد آنها اختصاص یافته است. امّا متأسفانه در لشکرکشی اسکندر مقدونی، کتابخانة مشهور اسکندریه در آتشسوزی عمدتاً نابود شد و بیشتر منابع و آثار و کتابهای جمعآوری شده در آن سوخت و خاکستر شد. بدین ترتیب، سوابق گیاه شناسی شرق کهن در دو تمدن ایران و مصر بر اثر این آتش سوزیها، فاقد هر گونه مدرک دیرینه شناخت گیاهان دارویی و خواص آنها گردیده است. متأسفانه بقیة آثار مکتوب گیاهان دارویی که توسط فرقة اسماعیلیه جمعآوری شده بود بر اثر تخریب قلاع فرقة اسماعیلیه و آتش زدن کتابخانهها بوسیلة هلاکوخان مغول، کلیة آثار و کتابهای مکتوب از بین رفت تا اینکه در قرن هشتم و نهم اطباء ایران رونق خاصی به طبابت ایران و جهان بخشیدند به طوری که با پیدا شدن دانشمندان و نوابغی نظیر ابوعلی سینا و محمد زکریای رازی با انتشار کتابهای معروف خود در قرون بعد نیز ادامه یافت و در قرن 13 میلادی، ابن بیطار، اختصاصات متجاوز از 1400 گیاه را که خود شخصاً میشناخت را در کتابش شرح داد. (17 و 18).
1-16- اثرات مفید گیاهان دارویی فیتوبیوتیکها
گیاهان دارویی خواص مفیدی هستند که از جملة این خواص میتوان به ضد کوکسیدیایی و ضد قارچی و آنتی اکسیدانی آنها اشاره کرد (عماد، 1380).
بخشی از خواص درمانی گیاهان مربوط به وجود متابولیتهای ثانویه از قبیل ترکیبات فنولی، روغنهای ضروری و ساپونینها در آنها میباشد. فرآوردههای گیاهی به عللی نظیر در دسترس بودن، راحتی کاربرد، نداشتن اثرات سوء جانبی و خواص ضد باکتریایی و ضد اکسیداسیونی به صورت سنتی برای درمان بعضی از بیماریها در انسان و حیوانات از دیر باز استفاده میشوند.
عملکرد مناسب دستگاه گوارش از جمله ویژگیهای یک حیوان سالم است و این امر برای تبدیل مناسب غذا به منظور نگهداری، رشد و تولید ضروری میباشد. یکی از مهمترین ویژگیهای عملکرد مطلوب لوله گوارش، متداول بودن جمعیت میکروبی آن است (پناهی دهقان و همکاران، 1375).
اثرهای مفید استفاده از گیاهان دارویی در طیور، ممکن است مربوط به بهبود مقدار خوراک مصرفی، ترشح آنزیمهای گوارشی، تحریک ایمنی، ضد باکتریایی، ضد کوکسیدیوزی، ضد درد، فعالیت ضد میکروبی و ضد- التهابی بوده و یا دارای قدرت بازدارندگی و یا با خصوصیت اختصاصی ضد اکسیداسیونی باشد. اثرهای مثبت ناشی از اضافه کردن گیاهان دارویی بر خوراک طیور، بر بازده غذایی را میتوان به افزایش فعالیت آنزیمهای گوارش مانند: پروتئاز، لیپاز و آمیلاز و در نتیجه افزایش قابلیت هضم و جذب مواد مغذّی در خوراک کاهش فعالیت آنزیم اوره آز و حفظ باکتریهای مفید روده از طریق رقابت برای جذب باکتریهای بیماریزا نسبت داد (پناهی دهقان و همکاران، 1375).
گیاهان و یا فیتوبیوتیکها به صورت انتخابی از طریق تحریک ترشح میکروفلورای مفید، فعالیت ضد میکروبی میکروارگانیسمها را تحت تأثیر قرار میدهند که سبب مصرف بهتر خوراک، جذب مواد مغذّی و یا تحریک سیستم ایمنی میگردند. بنابراین گیاهان میتوانند بر روی نیازهای مواد مغذّی حیوانات مؤثر باشند.
1. Medicinal plants
2. Aromatic plants
3. Spiced or spice plant
1.